Uitgelicht

Een grote stap naar nóg meer erkenning

Vanuit het publiek klinkt gejuich als priesteres Marian Markelo de indringende woorden spreekt: “Ons geloof werd verboden, maar we hielden stand. Onze winti mochten niet afgebeeld worden, maar we hielden stand. Nu is het tijd de krachtige link tussen kunst en geloof te herstellen. We zijn hier bijeen om het beeld van Mama Aisa, de natuurgodin, in te wijden.” Dit is het emotionele hoogtepunt van het Winti Bal Masqué. Met honderden komen de aanwezigen het toneel van Theater Rotterdam op en dansen in hun prachtige koto, het traditionele Creoolse gewaad, rond het beeld op de opzwepende klanken van Black Harmony.

Boris van Berkum, de Rotterdamse kunstenaar die het Mama Aisa-beeld gemaakt heeft en die ook de organisatie van het Winti Bal Masqué geleid heeft, raakte dertien jaar geleden gegrepen door winti: “Ik zat met een groep kunstenaars in het oude clubgebouw De Arend en De Zeemeeuw, nu Buitenplaats Brienenoord. Soms verhuurden we delen van ons complex en zo was er op een avond een wintidansritueel dat Marian leidde. Het ging helemaal los en ik had het gevoel dat ik niet meer in Nederland was, zo exotisch en waanzinnig mooi vond ik het. Ik ben me erin gaan verdiepen en inmiddels voel ik mezelf onderdeel van de wintigemeenschap.”
Maar wat is winti precies? Boris legt uit: “Winti is een levenshouding die in Suriname is ontstaan maar haar roots in West-Afrika heeft. Het is gebaseerd op allerlei geloofsconcepten die tot slaaf gemaakte meenamen vanuit hun geboortegrond en tot iets eigens samenvoegden. Voorouders spelen een zeer belangrijke rol in winti. De doden hebben een rol als kabra, geesten die de levenden vingerwijzingen, raad en daad verlenen. Daarnaast zijn er de winti, dat zijn natuurkrachten die als goden en godinnen gezien worden. Mama Aisa is daarvan de belangrijkste; de natuurgodin, hoofd van het domein aarde.”

Dat tijdens dit bal de rituelen gevierd mochten worden en dat er een beeld ingewijd is, betekent veel voor de gemeenschap in de stad. Boris: “Marian kreeg twintig jaar geleden in gesprek met haar eigen voorouders opdracht de beeldcultuur van winti nieuw leven in te blazen. Die beeldcultuur was op de protestantse Nederlandse plantages bij wet verboden. Die wet is pas in 1972, ná de onafhankelijkheid van Suriname, geschrapt. Het statement dat de gemeenschap in Theater Rotterdam gemaakt heeft, is dat zij openlijk haar cultuur en levenshouding mag vieren. Dat winti erkend wordt en dat er ruimte is om er invulling aan te geven. Zodoende wordt de eigen traditie in ere hersteld en wordt er afgerekend met het slavernijverleden. Het gevoel is echt dat de winticultuur en het gebruik van kunst in die cultuur worden gerehabiliteerd. Het belang daarvan kan niet overschat worden.”